Bir imalathaneye girdiğinizde gözünüze çarpan ilk şey sürekli hareket halinde olan metaldir. Kesilir, bükülür, delinip şekil verilir; kimi parça ürüne dönüşür, kimi parça ise tezgâhın yan tarafında birikir. İşte o biriken parçalar, birçok kişi için atık gibi görünse de metal geri dönüşüm zincirinin önemli hammaddesidir. İmalathaneler bu nedenle yalnızca üretim yapan değil, aynı zamanda hurda metal üreten yerlerdir.
Tezgâh Yanı Atıkları ve Metalin Hikâyesi
CNC tezgâhlarının talaş çıkardığını bilmeyen yoktur. Fakat talaş dışında da çok şey çıkar: yanlış kesilmiş profiller, fazla sac şeritleri, hatalı delikler sebebiyle kenara alınmış parçalar. Bunların çoğu çelik ya da alüminyumdur ve geri dönüşüm piyasasında karşılığı vardır. Atölye personelinin basitçe “kenara bırakması” bile metalin çöpe değil geri dönüşüme gideceği anlamına gelir. Çünkü endüstriyel hurdada süreklilik önemlidir; bir atölye günlük 1-2 kilo verir, ama yüzlerce atölye bir araya geldiğinde ortaya ciddi bir hacim çıkar.
İşte bu akışın ilk alıcısı genellikle sahadan metal toplayan işletmelerdir. Endüstriyel bölgelerde buna uygun yaygın bir tedarik ağı vardır ve bu ağın içinde hurdacı niteliğinde çalışan aktörler metalin kaynaktan çıkmasını sağlar.
Enerji Tasarrufu ve Ekonomik Yan Kazanç
Hurda metalin geri dönüşümü bir yandan çevresel kazanım getirir, diğer yandan atölye için yan gelir oluşturur. Çünkü hurda metalin kilo bazında ekonomik değeri vardır. İşletmeler bazen alan darlığı nedeniyle hurdalarını bekletmek istemez; haftalık veya aylık toplama periyotlarıyla bu metaller sahadan çıkarılır. Çeliğin, alüminyumun, bakırın ve pirincin geri dönüşümü enerji tasarrufu yönüyle de önem taşır. Birincil metal üretimi, geri dönüşüme kıyasla çok daha yüksek enerji kullanır; bu fark çelikte, alüminyumda ve bakırda belirgindir.
Sanayi Sahalarının Lojistik Üstünlüğü
Türkiye’de özellikle Marmara havzası gibi bölgelerde sanayi işletmelerinin yoğunlaşması hurda akışını daha organize kılar. Atölyeler, fabrikalar, talaşlı imalat tesisleri, kaynak atölyeleri ve metal servis merkezleri birbirine yakındır. Bu yakınlık hurdanın hızlı ve düşük maliyetle taşınmasını sağlar. Lojistik yükün az olması geri dönüşüm ekonomisini güçlendirir.
Bu akışta sanayi bölgelerine yakın çalışan Gebze hurdacı benzeri işletmeler, işletmelerde biriken çelik ve alüminyum hurdasının doğrudan kaynağından alınmasını sağlayarak hem ham madde akışını hem de alan tasarrufunu mümkün kılar. Böylece küçük bir tezgâh parçası bile büyük bir üretim döngüsünün parçası haline gelir; metal kaybolmaz, sadece form değiştirir.
